پوهنتون یا فیشنتون؟

گزارش از عبدالجواد صمیمی

در هر دانشگاه يک سلسله قوانين و مقرراتي وجود دارد که محصلان براي حفظ نظم و جلوگيري از هرگونه پي آمد منفي بايد آنها را مراعات نمايند. از آن جمله ميتوان به وضع پوشش محصلان اشاره کرد.

از طرف ديگر در تمامي دانشگاه هاي دنيا مروج نيست که محصلان در حالي به دانشگاه بيايند که صورت هاي شان با انواع  پودر و کريم و رنگها آراسته شده باشد و موجب اخلال فضاي اکادميک شوند.

اما گفته ميشود اگر گاهي به پوهنتون هرات گذرتان بيفتد مطمئناً که در آغاز  تصور ميکنيد در يکي از شهرهاي اروپا هستيد آنهم نه در يک دانشگاه؛ بلکه در يک پارتي. چون بعضي از محصلان ـ اعم از دختران و پسران ـ با  چنان سر و وضعي آراسته و لباسهاي شيک و چسپيده به پوهنتون مي آيند که تمام برجسته گيهاي بدنشان از دور نمايان بوده باعث جلب توجه ديگران ميگردند، و سيماي يک محفل عروسي را در ذهن بيننده  مجسم ميسازند.

در اين رابطــه ســـيد  عــبدالرحيــم رحمـــاني  محصــل سال چـهـــارم  پوهنــحــي  ادبيـــــات  و علـــــوم بشــــــري  پوهنـــتــــون هــــرات  ميگــــويـد:

"وضعـــيت  کنــونـــي پوهنـتـون از يک حالت آموزشي بيرون شده و بيشتر به يک محل رقابت هاي ناسالم در قسمت مُد و فيشن  تبديل  شده است."با اشاره به اين که اغلب مُدپرستي و فيشن ميان بعضي از دختران ـ با آنکه نميشود پسران را ناديده گرفت ـ مروج گرديده و به يک ارزشي تبديل شده است که نميتوانند بدون آن به پوهنتون بيايند. آقاي رحماني افزود:"تمام هم وغم دختران از دايرة آرايش و مُد بيرون نميشود."

عادله "کبيري"، محصل سال چهارم ديپارتمنت ژورناليزم پوهنحي ادبيات ميگويد که در سالهاي اول تحصليش  بدحجابها استثنا بودند اما حالا باحجابها استثنااند."

با اشاره به اين که مُد و فيشن و پوشيدن لباسهاي عجيب و غريب تنها مخصوص دخترخانمها نبوده؛ بلکه  ميان محصلان ذکور نيز بسيار مروج گرديده است، خانم کبيري  پسران را بي توجه خوانده افزود:"يکي از موضوعاتي که مردم درست درک نکرده اند اين است که اکثراً فکر ميشود حفظ حجاب مخصوص زنان است، در حالي که بدحجابي و پوششهاي نامناسب و  مُدپرستي براي مردان هم يک جنبة منفي به حساب مي آيد و همان قدر که بدحجابي در ميان زنان  ديده ميشود به همان اندازه، و گاه هم بيشتر از آن، در ميان مردان محسوس است."

اما اين وضعيت روي محصلان  چه تأثيري ميگذارد؟ شکريه "بارکزي" محصل سال دوم ديپارتمنت انگليسي  پوهنحي ادبيات و علوم بشري از اينکه يک زن هست از طرز لباس پوشيدن و فيشن همقطارانش سخت متأثر بوده ميگويد: "از اين که همجنسانم چنين وضعي دارند احساس خجالت ميکنم. چون اين عمل آنها باعث حقيرشدن همة زنان در نظر مردم ميشود و عفت و شخصيت زن مسلمان را زير سوال ميبرد."

در حالي که وضعيت محصلان  پوهنحي ادبيات اين چنيـن گزارش  شده است  گفته  ميـشود  اکثـريت  فاکولته ها از همچو حالتي و گاهي  هم بدتر از اين برخوردارند. فضل الرحيم محصل سال دوم  پوهنحي حقــوق و علوم سياسي پوهنتون هرات وضعيت  لباس و سر و وضع محصلان را در پوهنحي خود اسف بار خوانده ميگويد: "شمار قابل ملاحظه يي از محصلان مخصوصاً دختران با تقليد از  بيگانه گان  با لباسهاي تنگ هندي و صورتهاي آراسته، به پوهنتون مي آيند که اين امر دور از فرهنگ اسلامي و افغاني ما ميباشد". وي از وضعيت کنوني فاکولتة خود ابراز نگراني کرده افزود: "اگر وضع موجود چنين ادامه پيدا کند در آيندة بسيار نزديک ما شاهد يک فاجعه در هرات خواهيم بود و آن اين است که فاميلهاي متدين به دختران شان اجازه نخواهند داد به پوهنتون آمده ادامة تحصيل بدهند."

وضعــيــت لبــــاس محصــلان در انستتـيوت متوســطة طبــي بــراي  سعيــده رضــايي آزاردهنـده است.  وي که محصل سال آخر اين موسسة  تحصيلي ميباشد، عواقـب بدحجـابي  محصـــلان را زيانـبار خوانده گفت:  "اين بدحجـابي است  که با عث لطمه  واردشدن به شـرافت و حيثيــت يک  زن گشته زمينه ساز شيوع مفاسد اخلاقي ميگردد." خانم رضايي تصريح کرد که اگر از طرف خانواده ها و مسؤولين در اين زمينه اقدامات جديي براي جلوگيري از اين امر صورت نگيرد، ما شاهد به فساد کشيده شدن يک نسل تحصيل کرده خواهيم بود.

شهلا يک تن از محصلان سال سوم پوهنحي طب  پوهنتون هرات که نهايت از وضع لباس محصلان متأثر است ميگويد:

 "با کمال تأسف بعضي از محصلان در پوشش خود چنان افراط ميکنند که در شأن يک محصل و جوان مسلمان نيست." وي افزود: "لباسهايي که امروزه اغلب محصلان به تن ميکنند چنان چسپ و تنگ بوده که با عنعنات اسلامي و افغاني ما کاملاٌ در تضاد است و بعض اوقات از بس که نازک است به لباس خواب بيشتر شبيه است تا به يونيفورم يک محصل."

محمد ابراهيم مخلص محصل سال اول پوهنحٌي شرعيات از شيوع تدريجي  مُدپرستي در پوهنحٌي خود نگران است و ميگويد: "اگر چه زياد نيست، اما چون محصلان اناث فاکولته هاي مختلف در يک موتر و با هم به پوهنتون مي آيند، با تقليد از آنها، محصلان پوهنحٌي شرعيات هم اندک اندک به سمت مُدپرستي و بدحجابي ميروند."

غلام حبيب راشد  يک تن از محصلان سال چهارم پوهنحٌي زراعت  فاميلهاي زناني را که با همچو سر و وضعي به پوهنتون مي آيند مقصر دانسته ميگويد: "فاميلهايي که دخترانجشان را به دانشگاه ميفرستند، آيا گاهي هم يک نگاهي به سرو وضع آنها مي اندازند تا ببينند که آيا دختران شان واقعاً به دانشگاه ميروند يا به کدام محفل عروسي؟"

اما محصلاني که با همچو سر و وضعي به پوهنتون مي آيند در اين زمينه چه ميگويند؟ مژده وفا محصل سال چهارم پوهنحٌي طب هرات که از داشتن لباسهاي فاخر به خود ميبالد در پاسخ به اين که از نظرش چگونه لباسي مناسب است گفت: "لباس مناسب همان است که مُد روز باشد."

ضمن اشاره به اين که آيا از طرف فاميلهاي اين اشخاص با اين طرز پوشش هيچ گونه مخالفتي وجود ندارد و آيا با چنين پوششي در خانه با فاميل دچار مشکل نميشويد، يک تن از محصلان تصريح کرد که: "اين امر به فاميل چه ربطي دارد. زماني که ما به بلوغ فکري رسيده ايم مختاريم تا طبق علاقه و سليقة خويش لباس بپوشيم."

لباسهاي تنگ و چسپيدة دختر خانمها که تمام برجسته گيهاي بدن شان را نمايان ميدارد و صورتهاي آراستة آنها نه تنها روي محصلان ذکور تأثير سوء داشته حتي استادان را نيز در پيشبرد امور درسي دچار مشکل ميسازد.

يکي از استادان پوهنتون هرات که نخواست نامش فاش شود گفت:

 "بسا مواقع  نميتوان مستقيماً به طرف دختران از بس که بدحجاب و آراسته اند نگاه کرد و همين امر باعث ميشود که فضاي اکادميک کلاس اخلال شود."

زماني که وضعيت دختران اين چنين باشد، جاي گلايه از پسران باقي نميماند که  چه ميکنند و دنبال چه کسي ميروند و براي چه هدفي به دانشگاه مي آيند."

نبايد فراموش کرد که هستند دختراني که هدف آنها از آمدن به پوهنتون کسب علم و معرفت بوده و سخت از چنين وضعيتي متنفراند و گاه ميکوشند از طرق مختلف با اين پديدة زشت يعني مٌدپرستي و فيشن مبارزه کنند؛ اما تعداد آنها آنقدر محدود است که کوشش و تلاش آنها نميتواند مؤثر واقع شود. حتي بعض اوقات مرتجع و عقب مانده خوانده شده توهين هم ميشوند.

فوزيه فخري محصل سال چهارم ديپارتمنت ژورناليزم پوهنحٌي ادبيات يک تن از همين محصلان است

  که بارها به خاطر مبارزه عليه بدحجابي به وسيلة همقطارانش تحقير گرديده است. او گفت: "روزي به يکي از دختراني که لباس بسيار چسپيده و شيک به تن داشت با محبت و دلسوزي گفتم که خواهر جان! همين لباسهاي تو کاملاً با فرهنگ اسلامي و افغاني ما در تضاد است، نميشود لباسهايي را بپوشي که در شأن يک دختر مسلمان باشد؟ با عصبانيت تمام  گفت: تو کي هستي که به من نصحيت ميکيني؟ تو از بس کهنه فکري هنوز نميفهمي که چه نوع پيراهن و چه رنگ کفش بپوشي باز آمدي مرا نصيحت پدرانه ميکني؟"

اما از طرف کساني که در رأس امور دانشگاه اند و در اين رابطه مسؤوليت دارند، تا حال چه اقدامي صورت گرفته است؟

عبدالغنــي خسـروي  آمر ديپــارتمنــت دري  پوهنحي ادبيات و علوم  بشري پوهنتون هــرات

  ضمن تأييد اين که بعضي  از محصـلان با لباسهاي  نامناسب و سروصورت  آراستــه به پوهنتــون مي آيند تصريح کرد با آن که ايشان اين را مکلفيت خود ميدانند که به محصلان تذکر بدهند تا در قسمت حفظ حجاب و سر و وضع خود توجه کنند، اما بعض اوقات يک سلسله بي تفاوتي هايي را در محصلان ميبينند. وي ضمن اشاره به اين که در تحصيلات عالي نميتوان يک يونيفورم ثابتي را تطبيق کرد، افزود: "اين بدان معني نيست که محصلان هرچه خواسته بپوشند ميتوانند بپوشند." وي تصريح کرد که بايد محصلان لباسهايي داشته باشند که در شأن يک دختر مسلمان بوده و زيبايي هاي شان را براي افراد نامحرم نمايان نسازد."

در پاسخ به اين که تذکرات ايشان تا چه حد روي محصلان تأثيرگذار بوده آقاي خسروي گفت: "اغلب محصلان تذکرات ما را در قسمت پوشش با خوشرويي پذيرفته اند اما گاهي هم اهميتي بدان نميدهند، و اين هم بدان سبب است که بعض اوقات از طرف مقامات بالا در مرکز و رياست پوهنتون از تصميمهايي که کميته هاي انظباط پوهنحٌي ها اتخاذ کرده اند حمايت صورت نگرفته است و اين امر تا اندازه يي محصلان را پُررو ساخته و در مقابل همچو مسايلي  بي اعتنا گردانيده  است. وي افزود که در سمستري که در پيش رو است اين را مکلفيت خود ميدانند تا  با همچو اشخاصي به صورت  جدي برخورد نمايند و اين در صورتي ممکن است که رياست پوهنتون با ايشان همکاري نموده از فيصله هاي شان حمايت کند.

اما رياست پوهنتون در اين رابطه چه ميگويد؟

محمد ناصر رهياب استاد سابقه دار و معاون علمي پوهنتون هرات که فعلاٌ در غياب رئيس پوهنتون سرپرست پوهنتون هرات ميباشد از وضعيت لباس و سر و وضع محصلان شگفت زده بوده و با اشاره به ايـن که از تعـداد قــابل ملاحضه يي از دانشگاه هاي جهان در شرق و غرب ديدن کرده است  ميگويد: "در سراسر دنيا محصلان  با لباسهاي بسيار سـاده و بدون  آرايش به دانشـگاه مي آينـد و در  هيچ جا محصـلان را نديـده ام کـه با سر و صورت آراسته و لباسهاي مجلل به دانشگاه بيايند." وي با تأييد اين که تا به حال پوهنتون در اين رابطه اقداماتي کرده و مکتوبهايي را به رياستهاي پوهنحي ها فرستاده است اذعان داشت تا زماني که استادان در اين رابطه همکاري نکنند و محصلان به خود نيايند نميتوان کاري را ازپيش برد.

در پاسخ به سوال ما مبني بر اين که با وجود تفاضاهاي مکرر محصلان و استادان براي تعيين يک پوشش مناسب و يا يک يونيفورم معين چرا رياست پوهنتون در اين مدت کدام اقدام جديي در زمينه انجام نداده است، و آيا در آينده کدام اقدامي روي دست دارند يا خير، آقاي رهياب گفت: "در قدم اول اين تصميم گيري وظيفة وزارت تحصيلات عالي ميباشد اما اگر تعداد کثيري از محصلان پوهنتون هرات خواهان همچو چيزي باشند ـ که هستند ـ ميتوانيم خود ما هم تصميم بگيريم.

ضمن اشاره به اين که  ممکن است يونيفورم يک راه حل براي اين معضل باشد، آقاي رهياب مشکل پوهنتون هرات را  مشکل عظيم فرهنگي و يک سلسله توجيهات نامناسب از آزادي خوانده افزود: "با کار متداوم همراه شاگردان و توضيح و توجيه مسايل و يک کنترول مهربانانه ميتوان بر اين انحراف غلبه کرد."

طي گفت و گوهايي  که با استادان و محصلان پوهنحيهاي مختلف پوهنتون هرات، اعم از ذکور و اناث، داشتيم قريب به اکثريت خواهان پوشش ساده و اسلامي براي محصلان مخصوصاٌ طبقة اناث بودند، که از آن جمله ميتوان به محجوبه جامي الاحمدي محصل سال اول پوهنحٌي ساينس و تکنالوژي اشاره کرد. از نظر وي با توجه به دانشگاهجهاي اکثر کشورهاي اسلامي و حتي دختران مسلمان در کشورهاي غربي، لباس مناسب و پذيرفته شده يي که تهية آن براي همه دختران ممکن است  يک مانتوي بلند تيره رنگ و يک مقنعه ميباشد.

با توجه به آنچه آمد، لازم است  تا به مسؤولين محترم گوشزد نماييم که صرف نظر از ديگر خوبيها و برتري هايي که در دانشگاه هاي خارج از قبيل مواد درسي باکيفيت، استادان مجرب، کتابخانه ها و لابراتوارهاي مجهز و پيشرفته و...، فقط خواهشمنديم تا در قسمت تطبيق همين عامترين رسمي که در هر دانشگاهي در سر تا سر جهان  اسلام مروج است و آن هم يک يونيفورم معين و يا يک پوشش مناسب اسلامي ميباشد سعي و تلاش  نموده جديت به خرج دهند. در غير آن محيط اکادميک دانشگاه به يک محل رقابتهاي ناسالم و خلاف ارزشهاي اسلامي و افغاني تبديل شده. و در همچو جاي ديگر نميتوان گفت که افراد براي تحصيل علم و دانش مي آيند. چون در حقيقت  برآيند و نتيجة مُدپرستي و فيشن چيزي نيست مگر رد و بدل نامه هاي عاشقانه، صحبتهاي طولاني از طريق مبايل، پراندن متلک، مزاح و شوخي و در نهايت هرزه گي و فساد.