افغانستان از جملة آن چند کشوری است که مرتباً درگیر مسائل امنیتی پاگرفته از عوامل داخلی و خارجی بوده است، بالاخص در سه دهة اخیر. این رویداد، متأسفانه در بحبوبة پیشرفت و خیز تمدن بشری در عصر کامپیوتر اتفاق افتاده است، عصری که در آن سرعت توسعه و خلاقیت در حوزة تکنولوژی، چندین برابر گردیده و مرزهای کندکننده و مانع‌شوندة ارتباطات، یکی پی دیگری درهم شکسته‌اند. به همین دلیل می‌توان با یک حساب سرانگشتی، تفاوت عمیق در حوزة توسعه و پیشرفت را میان این کشور و کشورهای دیگر مشاهده کرد.
امنیت، ثبات را به میان می‌آورد و ثبات، صلح و آرامش را در پی دارد؛ ولی امنیت، این اساس و ریشة ثبات و صلح، هنوز در افغانستان حاکم نگردیده است؛ پس حرف از صلح، حرفی است قبل از زمان و پیش از موعدش.
عمده عواملی را که در شکننده‌گی و عدم تطبیق امنیت مطمئن نقش دارند، می‌توان به سه گروه بخش‌بندی نمود: عوامل داخلی، عوامل خارجی و عوامل داخلی ـ خارجی.
در میان عوامل داخلی، می‌توان به مواردی چون قدرت‌طلبی، کم‌رنگی حس ملی و ملی‌گرایی، فساد، موجودیت سلاح در بین اشخاص غیر مسؤول، اثرات ناگوار گروه‌بندی‌ها و صف‌بندی‌های گذشته، دشمنی‌های قومی و خانواده‌گی، کم‌شدن حس مسؤولیت، دیدگاه‌های افراطی و تفریطی، ضعف ساختارهای نظامی و امنیتی داخلی، ساختار قومی و نژادی و... اشاره کرد.
در میان عوامل خارجی نیز دست‌اندازی و مداخلة تعدادی از کشورها، ناهمگونی، نابرابری و ناسلامتی برنامه‌های کمکی و اصلاحی وعده‌داده‌شده، دورنگی و دوگانه‌گی و دورویی در استراتيژی و پالیسی بعضی از دول، ناکارآمدی برنامه‌های نظامی و رویکرد باالقوه بی‌رویه و خشونت‌آمیز در مواردی که ضرورتی به این کار نبوده، سوءاستفاده از باورهای دینی تعدادی از جوانان احساساتی و... را نام برد.
قصة عوامل داخلی ـ خارجی نیز دست کمی از دو بخش ذکرشده، ندارند. زدوبندهای بعضی از گروه‌ها و احزاب داخلی، برای رسیدن به قدرت و کوشش برای هماهنگی با قدرت‌های آن طرف مرزها، رشد بی‌رویة مافیای فساد و مواد مخدر در داخل و خطا یا عمد نیروهای خارجی در غافل‌شدن از آنها، سوءاستفاده از منابع داخلی به صورت کوتاه‌مدت و یا درازمدت و... در این حوزه جای می‌گیرند.
معمول بوده تا تقاضای ملت‌ها از دولت‌های‌شان در کشورهای شرقی زیاد باشد و افغانستان مستثنی از این قاعده نبوده است. این تقاضا، اکثراً تقاضای حداکثری بوده، یعنی مردم خواسته‌اند تا کل کار را دولت برای‌شان انجام دهد. مردم البته حق داشته و دارند تا در محیطی آرام و به دور از خشونت و کشمکش زنده‌گی کنند و این خواسته کاملاً به جا است. ولی رویکردهای ناکافی و غیرمؤثر چند سال اخیر دولت و نیروهای خارجی در قبال مشکلات امنیتی، عمیق‌شدن فاصله میان مردم و دولت، ازدست‌دادن اطمینان به کارآمدی دولت و انجام‌ندادن کاری برای سهم‌گیری و مشارکت اثرگذار مردم در امور کشوری موضوع تأمین امنیت را پیچیده‌تر و غامض‌تر نمایانده است.
لیکن راه‌حل چه خواهد بود؟ به اختصار باید گفت که بازبینی در تمام حوزه‌های ذکرشده و به علاوة آن، تقویت نیروهای ملی متعهد، کنارگذاشتن رویکردهای معیوب و بی ‌اثر، توجه به حسّاسیت‌ها و ارزش‌های بومی و ملی، بالابردن سطح معرفتی جامعه و برنامه‌های مشابه کوتاه‌مدت، میان مدت و درازمدت دیگر، قادر اند پوشش امنیتی بهتری را برای جامعة افغانی امروز فراهم آورند.