|
صفورا، زن ميانسالي است که در محکمة هرات بهچشم ميخورد، شايد صفورا
خيلي پير نباشد، اما مفقودشدن دامادش و رنج بيخانماني دخترش، او را
پير و پيرتر نشان ميدهد؛ او خيلي احساس خستهگي ميکند؛ رفت و آمد 9
ماه در محکمه، او را بيشتر از 9 سال آزار داده است، خستهگي کاملاً در
چهرهاش هويداست، مثل صفورا صدها انسان ديگر است که به خاطر رفع مشکل
خود به محکمه رجوع کردند، آخر آنها از محکمه اميد دارند تا به مشکلشان
رسيدهگي کند، آنها باور دارند که قضات به جايگاه پيامبر تکيه زدهاند.
صفورا ميگويد که 9 سال است دامادش مفقود شده و هيچاثري از وي نيست و
9 ماه ميشود که به خاطر طلاق دخترش، به محکمه رجوع کرده است، وي
يادآور شدکه قضات محکمه او را به پشت نخود سياه ميفرستند، شنبه برو
دوشنبه بيا، دوشنبه برو چهارشنبه بيا، وي يادآورگرديد، اگر قضات رشوت
ميخواهند، ديگر کسي برايش به قرض نميدهد که وي رشوه بدهد، او باور
دارد تا رشوه ندهد، کارش در محکمة هرات فيصله نخواهد گرديد.
بهاءالدين نيز يکي از اين افراد است که به خاطر حل مشکل خود، مسير
محکمه را برگزيده است، بابالدين در رباطسنگي زندهگي ميکند او
ميگويد خسوربورهاش که نورمحمد نام داشته، توسط همسر و افرادي که با
همسرش ارتباط داشتند، با فير سه مرمي کلاشينکف کشته شده است، وي بر اين
باور است که کسي به مشکلشان رسيدهگي نميکند و کساني که پول دارند،
برندة فيصلة محکمه هستند.
بيشتر کساني که به خاطر رفع مشکل خود به محکمه آمدند، از رفت و آمد
زياد شکايت دارند، آنها ادعاء ميکنند که به خاطر يک مشکل جزئي، بايد
ماهها مسير محکمه را متر نمايند، يک خانم ميانسال که خود را حوا
معرفي ميکند از نابساماني و ناهمآهنگبودن امورکاري محکمة هرات،
شکايت دارد، او ميگويد که قضات بر علاوة اين که کار مردم را انجام
نميدهند، بيشتر مدعي را سرگردان ميسازند «صبح برو شام بيا! دختره را
بيار! ضامن بگير! چهارشنبه برو پنجشنبه بيا!»
حورا خانمي است از قرهباغ؛ وي بر اين باور است که رشوت ميتواند امر
اعدام طرف مقابل را بشکند، او ميگويد که برادرش را در ساعت يک شب، دو
سال پيش، شيرين بنت نادر، خانم برادر و بصير فرزند حاجي محمددوست برادر
خانم او، به قتل رساندند؛ امر اعدام طرفين صادر شد، ولي نظر به پرداخت
رشوت، امر اعدام ملغي گرديد و شيرين 7 سال حبس گرديد و بصير فرزند حاجي
محمد 8 سال؛ وي اضافه کرد که به مدت دو سال ميشود سرگردان است، محکمه
او را به حقوق بشر ميفرستد و حقوق بشر او را به محکمه و محکمه به
شوراي علماء.
غلام رسول عبدي، محصل سال چهارم فاکولتة شرعيات، موجوديت رشوت را در
محکمة هرات، تأييد ميکند؛ او ميگويد در محاکم افغانستان، محکمة بدون
رشوت پيدا نخواهد شد.
او اضافه کرد: مدعي و مدعيعليه هميشه براي رفع مشکل خود در محکمه، يک
فکر را پيش خود دارند که کيسة بيپول به محکمه نبايد رفت و اين بيانگر
اين مطلب است که در جامعة هرات، محکمه به صورت فجيعي در گرفتن رشوت جا
افتاده و هرکس که اگر خواسته باشد فيصلة قضات را به نفع خود تمام
نمايد، بايد پول بيشتري رشوت بدهد و اين خود، موجوديت رشوت را در محکمة
هرات تأييد ميکند.
آقاي سروري رئيس ديوان مدني محکمة هرات، رشوتگرفتن، رشوتدادن و
وساطتکردن را از نگاه شريعت مردود ميداند، وي اضافه ميکند: کساني که
چنين اعمالي را انجام ميدهند نه تنها در دنيا؛ بلكه در عقبي نيز مستحق
جزاي بسيار سنگيني هستند؛ رشوتگرفتن جزء گناه کبيره است و قابل تأييد
در هيچ مذهب و ديني نيست.
رئيس ديوان مدني محکمة هرات، تمام ادعاهاي مردم، مبني بر موجوديت رشوت
در محکمه را رد کرد، وي گفت: اين اصلاً قابل تأييد نيست؛ وقتي يک موضوع
در محکمه مطرح ميگردد، مراحل شرعي و قانوني داردکه بايد طي شود و
زماني که يک طرف برندة دعوا ميگردد، طرف بازنده از فيصلة محکمه ناراضي
است و محکمه را متهم به رشوتگرفتن ميکند.
غلام نبي حکاک، رئيس کمسيون مستقل حقوق بشر در هرات، موجوديت رشوت را
در اکثر ادارات دولتي تاييدکرد، وي يادآور شد که در تمام ادارات، فساد
اداري، ارتشا و سوءاستفاده است و ما نميتوانيم محکمه را تنها مستثنا
بسازيم.
با وجود آن که عدهيي از مردم در محکمة هرات دعواي حقوقي دارند و از
موجوديت رشوت در اين محکمه شاكي هستند، اما آقاي حکاک از نظارت کميسيون
حقوق بشردر محکمه و ارگانهاي ديگر صحبت ميکند، وي ميگويد: ما نظارت
کلي بر اين ارگانها داريم و کمسيون حقوق بشر، زماني که احساس کدام
مشکلي را از ارگانهاي دولتي بکند، حتماً به آنها گوشزد خواهدکرد.
محمد واحدي، يکتن از کارشناسان حقوق، بر اين باور است که نظام قضايي
کشور مشکل دارد، وي ميگويد اين نظام با استندردهاي بينالمللي فاصلة
زيادي دارد و در اين کشور ما افراد مسلکي و متخصص در سيستم قضايي
نداريم و کساني که فعلاً کار ميکنند، آموزشهاي کافي نديدند، وي اضافه
کرد: ما اگر خواسته باشيم يک نظام قضايي خوبي داشته باشيم، پس نياز به
اصلاحات اساسي داريم که در هرات نيز اين مشکلات است.
آقاي واحدي موجوديت رشوت را در محکمة هرات تأييدکرده، ميگويد: هرشخصي
که سر و کارش با محکمه بود است، صحبت از دادن رشوت يا توافق براي دادن
رشوه دارد؛ بناءً نميتوان گفت که در محکمة هرات رشوت نيست.
آقاي واحدي راههاي بيرونرفت از داد و ستد رشوت را در محکمة هرات،
چنين عنوان کرد: معاش کارمندان قضايي بالا برده شود و سيستم نظارتي قوي
جهت کنترول و تفتيش وجود داشته باشد تا ما شاهد کاهش رشوت در محکمه
باشيم؛ وي اضافه کرد: اگر معاش کارمندان قضايي افزايش نيابد؛ بناءً خود
کارمندان اگر به جرم رشوت، حتا دستگير بشوند، آنها چيزي را از دست
نميدهند، چون معاششان 2500 افغاني است، ولي اگر معاش بلند داشته
باشند و يک تضمين و امنيتي هم موجود باشد، آنها هيچوقت درخواست رشوت
از کسي را نميکنند، چون با گرفتن رشوت يک وظيفه را با معاش خوب از دست
ميدهند. |
گزارش از:
خليلاحمد اميري